خیابانهای عراق این روزها حال و هوای تازهای دارند. پس از سالها بازسازی و نوسازی، مدیران شهری توجه ویژهای به مبلمان شهری و المانهای فضاهای سبز کردهاند. از پارکهای بزرگ بغداد گرفته تا بوستانهای تازهساز اربیل و نجف، همه جا صحبت از تجهیزات باکیفیت و بادوام است؛ تجهیزاتی که مسیری دور و دراز را پشت سر گذاشتهاند تا در کنار جویبارهای آرامشبخش و زیر سایهدرختان تنومند، جای بگیرند.
اما این المانهای ساده و آشنا، پیش از آنکه در دل پارکها جا خوش کنند، مسیری پرپیچوخم را در بنادر و مرزهای خاکی پشت سر میگذارند. کانتینرهای عظیم فلزی که از کارخانجات آسیایی یا اروپایی عازم خاورمیانه شدهاند، پس از هفتهها سفر دریایی یا زمینی، به پایانههای گمرکی عراق میرسند. در این مرحله، دانش و تجربه شخصی که با گمرک و ترخیص کالا عراق سروکار دارد، نقشی حیاتی ایفا میکند. گمرک عراق در دو سال اخیر تحولات بزرگی را تجربه کرده؛ سیستم الکترونیکی اظهارنامه پیش از موعد الزامی شده، تعرفهها بر اساس ارزش و نوع کالا محاسبه میگردد و دیگر خبری از نرخ ثابت کانتینری نیست. مدارکی مانند فاکتور رسمی با ذکر دقیق واحد و ارزش هر قلم، بارنامه زمینی (CMR)، گواهی مبدأ تأییدشده، و گواهی انطباق (COC) از نهادهایی مانند SGS یا BV، حلقههای زنجیرهای هستند که اگر یکی از آنها مفقود باشد، محموله روزها در صف انتظار میماند و هزینه دموراژ، کمر واردکننده را خم میکند.
پس از عبور از این مرحله و ورود کالا به انبارهای شهرهای عراق، نوبت به پروژههای عمرانی میرسد که این تجهیزات را در جانماییهای مناسب نصب کنند. اما در میان انبوه مبلمان شهری، شاید هیچیک به اندازه یک نیمکت پارکی با زندگی روزمره مردم عجین نباشد. این قطعه ساده اما کاربردی، نه فقط یک وسیله برای نشستن، که نمادی از توقف، تفکر و ارتباط انسانی است. پیرمردی که زیر درخت کهنسالی نشسته و نوههایش را تماشا میکند، زوجی که در غروب آفتاب دست در دست هم به تماشای افق نشستهاند، یا کودکی که روی آن ایستاده تا پرندهای را بهتر ببیند؛ همه این لحظات، روی همین تختههای چوبی و پایههای فلزی شکل میگیرند.
در میان انواع گوناگون این المانها، ترکیبی که بیش از همه مورد استقبال طراحان شهری و شهروندان قرار گرفته، نیمکت پارکی چوبی و فلزی است. این انتخاب هوشمندانه، بهترین ویژگیهای دو جنس متفاوت را در خود جمع کرده است. پایهها و تکیهگاههای فلزی که معمولاً از پروفیل فولادی گالوانیزه با پوشش کورهای ساخته میشوند، استحکام و دوامی مثالزدنی در برابر زنگزدگی و ضربات احتمالی فراهم میآورند. در مقابل، نشیمنگاه و پشتی که از چوب ترمووود یا چوب پلاست (WPC) ساخته شدهاند، حس گرمی و صمیمیت را به فضا هدیه میدهند و از سوزش فلز در تابستان داغ عراق یا سرمای آزاردهنده در زمستانهای بارانی جلوگیری میکنند. این ترکیب، نه تنها زیبایی بصری دارد، بلکه طول عمر بالایی نیز دارد و در برابر تابش شدید آفتاب، رطوبت و حتی خرابکاریهای احتمالی مقاوم است. نصب این نیمکتها در بوستانهای مدرن عراقی، جلوهای تازه به فضا بخشیده و نشان از توجه مدیران به جزئیات دارد.
البته نیمکت پارکی تنها به همین مدل محدود نمیشود. تنوع بسیار بالایی در بازار وجود دارد که هرکدام برای محیط خاصی طراحی شدهاند. در پارکهای جنگلی و سنتی، نیمکتهای تمام چوبی طبیعی با رگههای زیبای چوب و لاکی براق، حس نوستالژیک و نزدیکی به طبیعت را القا میکنند. در فضاهای مدرن و مینیمال، نیمکتهای بتنی با اشکال ارگانیک و منحنیهای سیال، بیشتر به یک اثر هنری شبیهاند تا یک وسیله نشیمن. پارکهای ساحلی و مرطوب نیز اغلب از نیمکتهای پلاستیکی بازیافتی استفاده میکنند که در برابر رطوبت و نمک دریا مقاومترین گزینه هستند. هرکدام از این انتخابها، هویت خاصی به فضا میبخشند و پاسخگوی نیاز متفاوتی از کاربران هستند.
در نهایت، آنچه امروز در پارکهای عراق میبینیم، حاصل زنجیرهای طولانی است که از قوانین گمرکی شروع میشود، از مرزها میگذرد و به انتخاب دقیق متریالهای باکیفیت میرسد. ترکیب چوب و فلز در نیمکتهای پارکی، تنها یک انتخاب فنی نیست؛ بلکه تلاشی است برای خلق فضاهایی که مردم را به ماندن دعوت کند. نیمکتی که نه فقط برای نشستن، که برای زندگی کردن ساخته شده است. شهری که نیمکتهایش را دوست بدارد، مردمش را هم دوست دارد. و عراق امروز، با تمام فراز و نشیبهایش، دارد این را ثابت میکند که به فکر آسایش شهروندانش است؛ نیمکت به نیمکت، پارک به پارک.
